امتیازات حقوق زن در قانون مدنی

الف: حقوق مالی                

1- نفقه:                    

یکی از وظایف زوج پس از ازدواج و برقراری رابطۀ زوجیت، پرداخت نفقه می‌باشد که از
حقوق مالی زن محسوب می‌شود.«همین که نکاح بطور صحیح واقع شد، روابط زوجیت بین طرفین موجود و حقوق و تکالیف زوجین در مقابل همدیگر برقرار می‌شود». (مفاد ماده 1102 قانون مدنی) در تعریف نفقه بدین صورت می توان بیان نمود که تأمین هزینۀ زندگی زن که باید توسط شوهر پس از عقد ازدواج پرداخت گردد. بر همین اساس ماده 1107 اصلاحی 1381 قانون مدنی می‌گوید: «نفقه عبارت است از همه نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از قبیل مسکن، البسه (لباس‌ها)، غذا، اثاث منزل و هزینه‌های درمانی و بهداشتی و خادم در صورت عادت یا احتیاج به واسطۀ نقصان یا مرض» قبلاً ماده 1107 قانون مدنی نفقه را محدود به مسکن و البسه و غذا و اثاث البیت و خادم می‌دانست و نیازهای دارویی و بهداشتی آرایشی را مورد لحاظ قرار نداده بود و همین امر باعث انتقادهای نسبت به این ماده شده بود. تا اینکه پس از اصلاح این ماده، نفقه زن شامل هر نیازی می‌شود که برای زندگی متعارف نیاز است؛ بنابراین در صورتی که زن مریض شود حتی اگر هزینه‌های زیادی بخواهد، شوهر مکلف به پرداخت آن است.  
2- مهریه:                                      

مهر مالی است که به هنگام عقد نکاح برای ضوابط شرع و رسم و عادت از طرف مرد به زن پرداخت می گردد و صداق – صداقیه، کابین و فرض هم نامیده می شود. که امروزه معمولاً برای نشان دادن ارزش اجتماعی مرد و همچنین ضمانتی برای تحکیم زندگی زناشویی به کار برده می‌شود.  مهر عندالمطالبه است یعنی به محض انعقاد عقد نکاح زوجه مالک مهر می شود و هر زمان که بخواهد می تواندآن را از مرد مطالبه نماید و این مالکیت نسبت به نصف مهر مستقر و در نیمی دیگر متزلزل است.

مهریه در اسلام بر سه قسم است:

مهر المسمی: مهری است که زن و شوهر قبل از انعقاد عقد نسبت ‏به مقدار و میزان آن توافق نموده و آن را در عقد ذکر می‌کنند. تعیین میزان مهر مطابق‏ ماده ۱۰۸۰ قانون مدنی منوط به تراضی طرفین است و محدودیتی در این خصوص در قانون پیش‌بینی‏ نشده‌است. و طبق ماده ۱۰۷۹ قانون مدنی، مهر باید بین ‏طرفین تا حدی که رفع جهالت آنها بشود، معلوم باشد(ماده ۱۰۷۹ قانون مدنی).
شرایط مهر المسمی شامل: 1- دارای ارزش مالی و اقتصادی باشد. 2- قابل تملک و نقل و انتقال باشد. 3- مشخص و معلوم باشد. 4- معین و تصریح شده باشد. 5- دارای منفعت
عقلایی و مشروع باشد. 6- شوهر قدرت تسلیم مهریه را داشته باشد.

 مهرالمثل: اگر در زمان انعقاد عقد راجع به مهریه توافق نشده یا اینکه مهریه نوعی تعیین گردیده که مطابق قانون نبوده،ولی عمل زناشوئی بین زوجین رخ داده‌است، در این حالت بر اساس عرف و عادت محل و وضعیت خاص زوجه مانند تحصیلات، سن، شغل و امثال آن مهریه‌ای هم شأن زنان مشابه وی تعیین می‌گردد که به این نوع مهریه مهرالمثل می‌گویند.

مهرالمتعه: در نکاحی که دائم بوده و مهریه ذکر نشده یا شرط عدم مهر شده باشد زوج به زوجه مطلقه خود که با او نزدیکی نکرده‌است مهریه‌ای پرداخت می‌کند و این مهریه اصطلاحاً مهرالمتعه گفته می‌شود.
3- داشتن استقلال مالی:  

  طبق ماده 1118 قانون مدنی زن دارای استقلال اقتصادی است و می تواند به هرگونه دارایی خود را تصرف کند و این دارایی با اخذ نفقه منافاتی ندارد.زن و شوهر با قرارداد ازدواج، حقوق و تکالیف مختلفی نسبت به یکدیگر پیدا می کنند. در حقوق اسلام و ایران اصل استقلال مالی زوجین مبنای روابط مالی زوجین است و هر یک از زن و شوهر در اکتساب و تصرّف اموال خود استقلال کامل دارند.لذا استقلال مالی زوجین را بدین صورت می توان تعریف نمود که زن و شوهر پس از ازدواج (در دوران زندگی زناشویی) از دو دارایی ممتاز و جدا از هم برخوردارند. اموال زن و مرد دارایی مشترکی را تشکیل نمی دهند و زن پس از عقد نکاح در اداره، تنظیم و تصرّف اموال و دارایی های سابق یا اموال مکتسبه در دوران زناشویی استقلال کامل دارد و می تواند هر گونه عمل مادی و حقوقی را نسبت به آنها
انجام دهد. ریاست شوهر بر خانواده، هیچ گونه اختیاری در اموال زوجه، برای او به وجود نمی آورد.

4- ارث:

ارث مالی است که در صورت فوت شخصی، بستگان نسبی یا سببی از اموال شخص متوفی می‌برند. اگر زنی فوت کند و اولادی نداشته باشد به همسرش 2/1 ارث می رسد و اگر اولاد داشته باشد 4/1 ارث می برد. اگر مردی فوت کند و اولاد نداشته باشد به زن 4/1ارث می رسد و اگر اولاد داشته باشد 8/1 ارث می رسد. اگر مردی فوت کند و چند تا زن داشته باشد 8/1 به همه آنها به طور مساوی ارث می رسد و اگر اولاد نداشته باشد 4/1به آنها ارث می رسد. و زن نیز تنها از اموال منقول و قیمت ابنیه و اشجاری که در مالکیت شوهر بوده است، ارث می‌برد.

ب: حقوق غیر مالی 

    1- حق اشتغال زن:

زن حق اشتغال خواهد داشت مگر این که حرفه ایشان از جمله شغل‌هایی باشد که مخالف حیثیت زن یا شوهر یا خانواده باشد که در این صورت مرد حق خواهد داشت زن را از اشتغال به آن شغل منع کند.

2- حسن معاشرت زوجین نسبت به یکدیگر:

زن و مردی که به اختیار و اراده خویش با هم پیمان زناشویی می بندند با تشکیل خانواده در جهت کسب سکینه و آرامش متقابل اقدام می کنند . اما صرف حضور فیزیکی دو نفر در کنار هم کافی نیست . بلکه هر یک از آنان باید در جهت نیل به آرمانهای انسانی وظایف و مسؤلیتهایی را بر عهده گیرند .  استقرار مودت و رحمت و تربیت فرزندان صالح و بقای خانواده نوع خاصی از رفتار زوجین نسبت به یکدیگر را طلب می کند که در اصطلاح به آن ( حسن معاشرت ) گفته می شود .
 
3- تمکین زوجین از یکدیگر:

زن و شوهر با قبول زوجیت نسبت به رفع نیاز طبیعی و متعارف جنسی یکدیگر متعهدند و نمی توانند با بهانۀ عدم تمایل نسبت به این خواست سرباز زنند.این امر به استمتاعات متعارف محدود است و شامل موارد غیرمتعارف مانند وطی از دبر نمی شود. صورت عسر و حرج نیز از این حکم مستثنی می باشد. بر اساس اصل نیاز طبیعی و نیز حکم عقلایی و آیۀ شریفة «هن لباس لکم و نیز لهن مثل الذی علیهن..»، این حکم نسبت به زن و شوهر هردو ساری و جاری است و هیچ طرف نمی تواندمانع استمتاع طرف دیگر شود. در صورت عدم تمکین طرف دیگر می تواند اقدام لازم را مانند تقاضای از قاضی برای وادار کردن وی به ایفای تعهد خود بنماید.

4- شروط ضمن عقد ازدواج:

شروط ضمن عقد ازدواج تعهداتی است که در حین ازدواج با توافق زن و شوهر وارد مفاد قرارداد ازدواج آن‌ها می‌شود. این شروط را می‌توان در سند رسمی ازدواج ذکر کرده و با امضای دو طرف رسمیت داد. این شروط در قانون ذکر نشده‌اند و به انتخاب طرفین چه در هنگام ازدواج و چه پس از آن انتخاب می‌شوند.

5- حق سکنی برای زوجه:

اگر مرد و زن بخواهند در مسکن مشترک زندگی کنند انتخاب مسکن باید با مشورت و انتخاب طرفین باشد. و تنها در صورتی که مرد محل مورد نظر زن را بر خلاف مصلحت زن بداند می تواند به انتخاب زن بی اعتنایی کند اما اگر انتخاب زن بر خلاف مصلحت او نباشد مرد باید انتخاب زن را عملی کند. حتی می توان گفت در این خصوص رعایت مصلحت زن مقدم بر خواست و علاقۀ مرد است زیرا مرد وظیفه دارد مسکن زن را مطابق صلاح زن تامین کند و نمی تواند بخاطر خواست و علاقۀ خود مسوولیت شرعی اش را در مقابل زن عملی نکند.

6- حق زن در استفاده از حق حبس :

تا زمانی که مرد مهریه زن را پرداخت نکرده است زن می تواند برابر ماده 1085 قانون مدنی از انجام وظایف زناشویی خودداری کند.حتی در این صورت نیز مرد باید نفقه را پرداخت کند.

/ 1 نظر / 13 بازدید
حمیدرضا آفرین

سلام...وبلاگ خوبی دارین. مخصوصا اینکه یه کارمند همچین کاری کرده تحسین برانگیزه.وبلاگ من هم سری بزنین و اگه دوست داشتین لینک کنیم