گاهنامه شماره شش : حدود انتظارات قانونی مردم از نمایندگان مجلس شورای اسلامی

وظایف و اختیارات مجلس شورای اسلامی: 1- وضع و اصلاح قانون: اصل حاکمیت قانون و برقراری نظم اقتضا می کند تمام امور جامعه مبتنی بر قواعدی باشد که همه مردم را از حقوق یکسان برخوردار کند و توسط اکثریت جامعه پذیرفته شده باشد. مجلس شورای اسلامی صلاحیت عام برای وضع این قواعد به شکل قانونی را دارد. از این رو نمایندگان مجلس حسب نیاز و ضرورتهای جامعه در مقام صلاحیت و تشخیص برای رفع نیازهای جامعه از طریق وضع قانون هستند. برای تشخیص و رفع نیازهای جامعه، گاهی اوقات نمایندگان مجلس پیشنهادهای خود را به مجلس ارایه و در معرض بحث و بررسی قرار می دهند که به آن پیشنهاد در اصطلاح طرح می گویند. در برخی موارد نیز با همکاری قوه مجریه یا قضائیه نیازها ارزیابی و به مجلس پیشنهاد می گردندتا در صحن مجلس مورد بحث و بررسی قرار گیرند این پیشنهاد ها نیز در اصطلاح لوایح قانونی یا قضایی نامیده می شوند. بررسی و تصویب لوایح یا طرحها مبتنی بر طی مراحلی است که طول زمان در آن نقش قابل ملاحظه ای دارد چرا پاره ای از ضرورتها وفوریتهای اجتماعی یا سیاسی و.... موجب تسریع دربررسی و تصویب برخی لوایح یا طرحها می گردند . به همین دلیل است که گاه در مجلس با مسئله طرح یا لایحه ای فوری در مقابل طرح یا لایحه عادی مواجه می شویم . مجلس نمی تواند قوانینی وضع کند که با اصول واحکام مذهب رسمی کشور یا قانون اساسی مغایرت داشته باشد . به همین منظور شورایی به نام شورای نگهبان برکار مجلس نظارت خواهد کرد. البته باید توجه داشت که نظارت این نهاد قطعی ونهایی نیست وهنگام بروز اختلاف بین مجلس و شورای نگهبان مجمع تشخیص مصلحت نظام بین آنان حل اختلاف می کند . لازم به توضیح است که مجمع تشخیص مصلحت نظام ابتدا به ساکن حق وضع قانون را ندارد.  پس از تصویب قانون ، رییس جمهور موظف است مصوبات مجلس را پس از طی مراحل قانونی و ابلاغ بدوی امضاء کند وبرای اجرا در اختیار مسئولان بگذارد.  قوانین نیز 15 روز پس از انتشار در سراسر کشور لازم الاجرا می باشند. وظیفه دیگر مجلس نظارت برقوه مجریه است این نظارت هم هنگام تشکیل دولت است که از طریق دادن رأی اعتماد به وزیران و نیز به هیأت وزیران اعمال می شود و هم پس از تشکیل دولت می باشد که از طریق استیضاح دولت صورت می گیرد. 2-رسیدگی به شکایتهای مردم: گرچه مجلس در امور قضایی به مفهوم خاص کلمه دخالتی ندارد ، ولی برابر قانون اساسی هرکس از طرز کار مجلس یا قوای مجریه و قضائیه شکایتی داشته باشد، می تواند آن را به صورت کتبی به مجلس شورای اسلامی عرضه کند . مجلس نیز موظف است به این شکایت رسیدگی کند . در مواردی هم که شکایت به قوه مجریه یه قوه مقننه مربوط است، به آن رسیدگی نماید و ازآنها پاسخ کافی بخواهد، ودر مدت  متناسب نتیجه را اعلام نماید و درمواردی که مربوط به عموم می باشد،موضوع را به اطلاع عام برساند. 3-تحقیق و تفحص در تمام امور کشور: برابر اصل 76 قانون اساسی، مجلس حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور را دارد زیرا مجلس مظهر اراده ی عموم مردم و مبین خواسته های آنان است و نظارت آن به منزله نظارت مردم بر امور می باشد. 4-نظارت بر معاهدات و قرار دادهای بین المللی نیز با مجلس است برابر اصل 77 قانون اساسی عهد نامه ها ، مقاوله نامه ها ، قراردادها و موافقت نامه های بین المللی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد . مجلس شورای اسلامی بر قراردادهای مالی دولت با طرف خارجی که براساس قواعد و مقررات معاملات دولتی منعقد می شود نظارت مستقیم دارد( اصل 39 قانون اساسی ).5-تدوین بودجه: از امور مهم دیگری که مجلس برآن نظارت دارد. بودجه سالانه کشور از طرف دولت تهیه و برای رسیدگی و تصویب به مجلس شورای اسلامی تسلیم می گردد. پس از تصویب بودجه ، مجلس بر نحوه اجرای آن نیز نظارت دارد و این نظارت از طریق دیوان محاسبات کشور اعمال می شود دیوان محاسبات کشور مستقیماً زیر نظر مجلس شورای اسلامی است .

/ 0 نظر / 14 بازدید